اخلاق بازجویی

«بازجویی» واژه‌ای است که در دنیای مجازی و حقیقی امروز زیاد با آن برخورد کرده‌ایم. چه در فیلم‌ها و قصه‌ها و سریال‌های تلویزونی و چه در اخبار داخلی و خارجی. با وجود اشاره‌های فراوان به موضوع بازجویی در رسانه‌های مختلف، تقریبا هیچ جا به موضوع اخلاق در بازجویی اشاره‌ای نشده‌است؛ موضوعی که زیر مجموعه مباحث داغ حقوق بشر است.
مجرمان بر چه اساسی شکنجه می‌شوند؟ آیا کسانی که به اتهام قتل، همکاری در جرایم اقتصادی و امنیتیِ ملی و بین المللی بازجویی و شکنجه می‌شوند حقوقی هم دارند؟ اگر این‌چنین است، این حقوق چیست؟ آیا کسانی که از مجرمان خطرناک مانند تروریست‌ها بازجویی می‌کنند مجازند که به هر شیوه‌ای از آنها اعتراف بگیرند؟ یا قوانین و محدودیت‌هایی هم در این باره وجود دارد؟ مایکل اسکرکر در «اخلاق باز جویی» به مسئله بازجویی در کشور آمریکا پرداخته‌ است. اسکرکر این موضوع را در دو فصلِ بازجویی برای اعمال قانون در داخل کشور و بازجویی در شرایط بین‌المللی بررسی کرده‌است. در فصل اول تمرکز او بر حقوق مجرمان داخلی، چگونگی برخورد با آنها و شیوه‌های اقرارگیری از آنها است و بخش دوم بیشتر به بازجویی در عملیات نظامی و اطلاعاتی در عرصه بین‌المللی می‌پردازد و مباحثی نظیر حقوق کنش‌گران غیر حکومتی، مانند چریک‌ها، تروریست‌ها و زندانیان جنگی را مطرح می‌کند.
این اثر رویکردی کاربردی دارد ولی به بحث‌های دانشگاهی کنونی درباره دفاع از خویش، تعهد سیاسی، رضایت سیاسی و حقوق «رزمندگان غیر قانونی دشمن» نیز کمک می‌کند؛ بنابراین، علاوه بر علاقه‌مندان به مباحث حقوقی و سیاسی، برای دانشگاهیان و متخصصان حوزه‌های حقوق، فلسفه، عدالت کیفری و امنیت ملّی نیز مفید و جذاب است.
گروهی با قراردادن امنیتِ ملّی و اجتماعی در صدر اولویت‌های حکومت، توسل به هر شیوه‌ای -حتی توسل به درجات مختلف خشونت- را برای دستیابی به اطلاعات حساس روا می‌دارند. برخی دیگر حوزهٔ عملِ بازجویان را به قانون و اصولِ اخلاقی محدود می‌کنند و بر این باورند که حتی در دشوارترین شرایط نیز عملِ بازجویان باید در چارچوب قانون باشد. مدافعان هر یک از این دو دیدگاه اندیشه‌های خود را بر اساس فرضیاتی دربارهٔ حقوق و وظایف متقابل فرد و جامعه بنا کرده‌اند.
مایکل اسکرکر در این کتاب به جنبه‌های مختلف این مسئلهٔ بحث‌انگیز می‌پردازد و آن را از چشم فیلسوفان و حقوق‌دانان می‌نگرد. او می‌کوشد با ارائهٔ مثال‌هایی از پرونده‌های واقعی مسائلی همچون حقِ برخورداری از حریم خصوصی و حقِ سکوت در برابر پرسش‌های بازجو، حقوق متهمان و محکومان، حقوق افراد مشکوک به فعالیت‌های تروریستی و جاسوسی، حقوق زندانیان جنگی و اسرا، ریشه‌های تاریخی شکنجه و تردیدهایی که دربارهٔ میزان کارآیی بازجویی‌های خشونت‌آمیز وجود دارد، و مواردی از این دست را بررسی کند.