آونگ فوکو

ابله‌ها چطور؟ «آه. ابله‌ها هیچ‌وقت کارِ غلط انجام نمی‌دهند. فقط نحوه استدلال‌شان غلط است. مثلِ آن یارویی که می‌گوید همه سگ‌ها حیوانِ خانگی‌اند و همه سگ‌ها پارس می‌کنند، گربه‌ها هم حیوان خانگی‌اند، پس گربه‌ها هم پارس می‌کنند. یا این‌که همه آتنی‌ها فانی‌اند، و همه اهالیِ پیرایوس فانی‌اند، پس همه اهالیِ پیرایوس آتنی‌اند.» «که هستند.» «بله. ولی فقط تصادفی. ابله‌ها تصادفاً چیزی می‌گویند که درست است. ولی آن را با استدلالِ غلط می‌گویند.» «منظورتان این است که تا وقتی استدلال‌مان درست باشد عیبی ندارد حرفی که می‌زنیم غلط است یا نه… «آونگِ فوکو» نام رمانی از اومبرتو اکو نویسنده، نشانه‌شناس، پژوهشگرِ معاصر در زمینه قرون وسطی- است. این رمان درباره فرقه‌‌های رازآمیزی همچون فراماسونری و شوالیه‌های معبد و فرقه صلیبِ گلِ سرخ (روزنکروتسی‌ها، گل‌گون‌صلیبی‌ها) است که به هجوِ دیدگاهِ اعضای این گروه‌ها می‌پردازد. شخصیتِ اصلیِ داستان به همراهِ دوستانش، ویراستارانِ یک انتشارات‌اند که کتاب‌های نویسندگانِ متوهمی را که در پیِ کشفِ راز این گروه‌های رازآمیز هستند، چاپ می‌کند. نویسندگانِ معتقد به تئوریِ توطئه تمامِ تلاشِ خود را به کار می‌گیرند و به هر ادله سستی چنگ می‌اندازند تا دست داشتنِ فراماسونری در همه چیز و همه جا را اثبات کنند. امبرتو اکو رمان‌نویس، پدیده‌ای است به کل متفاوت. اکو در عالم رمان‌نویسی بدل به هیولایی به چنگ نیامدنی می‌شود و درست در تقابل با لاغری نظریه‌اش، چنان در عالم رمان فربه‌نویس است که پیش از او کمتر نویسنده‌ای به چنین حجم محتوایی و ارجاعی عظیمی در عالم رمان دست یافته است. در بین آثار او، «آونگ فوکو» که چند روزی است ترجمه فارسی بسیار خوبی از آن در دسترس قرار گرفته، چنین جایگاهی دارد. «آونگ فوکو» رمانی است که در آن تقریبا همه چیز پیدا می‌شود و اکو این کتابش را نیز مثل دیگر رمان‌هایش طوری نوشته است که گویی آخرین کتاب زندگی‌اش خواهد بود و باید دار و ندارش را در آن بریزد. در این رمان اکو جمع عجیب و غریبی از اضداد و امور ناهمگن به چشم می‌خورد؛ از انواع بحث‌ها پیرامون راز، روح، ماوراء و اتفاقات فراطبیعی گرفته تا تخصصی‌ترین بخش‌ها پیرامون علوم گوناگون، از ماجرای عاشقانه گرفته تا داستان جنایی، همه چیز در این کتاب یافت می‌شود. اساس رمان بر نوعی آزمون به سبک بووار و پکوشه است و مهم‌تر از آن، بر نوعی بازی است به سبک و سیاق رمان‌های خولیو کورتاسار. سه دوست تصمیم می‌گیرند نوعی بازی طراحی کنند….