بررسی تقریرهای مختلف وحدت وجود

کتاب حاضر به بررسی‌ تقریرات مختلف وحدت وجود از زمان ابن عربی تا فلاسفه معاصر می‌پردازد. ابن عربی، صدرالدین قونوی، علاءالدین سمنانی، ملاصدرا، آقا علی مدرس زنوزی، قاضی سعید قمی، علامه طباطبایی، آقایان جوادی آملی، مصباح یزدی، غلامرضا فیاضی و حسین عشاقی افرادی هستند که نظرات و مبانی آنان بطور مفصل در این رساله تقریر و بررسی شده است. ضمیمه شدن نسخه خطی «ابطال وحدت وجود» قاضی سعید قمی، و نقد و بررسی اشکالات او به وحدت وجود به غنای این کتاب ارزشمند افزوده است.
این اثر از نظر جامعیت در موضوع خود کم‌نظیر است و با تتبع و نظمی مثال‌زدنی و قلمی شیوا ارائه گردیده است.
رساله حاضر بر آن است که ضمن تقریر دقیق اهم تقریرات وحدت وجود که توسط اعاظم عرفا و فلاسفه اسلامی مطرح گردیده، آن را با طرح برخی تأملات نقد و بررسی کرده احیاناً نقاط ضعف و قوت آن‌ها را بیان نماید.
نکته مهم آنکه گرچه مسئله وحدت وجود تقریرات مختلفی را پذیرا بوده ولی به نظر می‌رسد پس از بازنگری، تمامی این تقریرات به یک اصل واحد قابل بازگشت و ارجاع باشد و همه آن‌ها را می‌توان در قالب یک نظریه واحد دید، یعنی در اینجا هم به نحوی کثرت در عین وحدت حاکم است؛ کثرت نمودی نظریه‌ها و وحدت واقعی و اصیل آن‌ها، چون در تمامی این نظریات خلقت واقعی اشیا یعنی ایجاد و احداث آنها _بدان نحو که واقعا و بدون شائبه مجاز از آن‌ها طرد عدم شده باشد_ انکار می‌شود. ولی به هر روی، در این رساله تقریرات عرفانی از تقریرات فلسفی تفکیک شده است و انظار با توجه به محوریت شخصیت‌های صاحب نظریه مطرح گردیده است.
بنابراین در فصل مربوط به تقریر عرفانی، تقریر اعاظمی چون ابن عربی، قونوی و علاء الدوله سمنانی عنوان گردیده و در بخش مربوط به تقریرات فلسفی، تقریر بزرگانی چون مدرس زنوزی، قاضی سعید قمی، ملاصدرا، علامه طباطبایی، جوادی آملی، مصباح یزدی، عشاقی و فیاضی، مطرح گشته است.