با توجه به اهمیت و جایگاه بالای دنیای کودک و نوجوان یا به زبان تخصصی کتاب ، ادبیات کودک و نوجوان دارد ،محل توجه خیلی از نویسندگان و ناشران شده است تا در آن هر کدام از زبان خود و با قلمی زیبا کار کنند.
و از مهمترین نکاتی که میتوان در این زمینه از رده سنی به آن پرداخت شناخت دنیای کودک و نوجوان است که چگونه صحبت می کند چگونه فکر می کند و حتی چگونه گذران زندگی می کند .
یکی از نویسندگانی که توانسته پا به این دنیا بگذارد و یکی از ارزشمند ترین کتاب ها را برای این رده سنی به نگارد استاد مهدی آذریزدی است.
ایشان در کتاب قصه های خوب برای بچه های خوب که تا به امروز یکی از پرفروش ترین و جذاب ترین ها بوده است. توانسته به خوبی با زبان ساده و شیوا داستان های برای کودک و نوجوان بنویسد.
استاد آذریزدی پس از مدتی کار در کتابفروشی، در دهه‌ی ۳۰ زندگی خود راهی تهران شد و در یک چاپخانه کار خود را آغاز کرد. در همین ایام، قصه‌ای از انوار سهیلی توجه او را به خود جلب کرد. استاد آذریزدی با خود اندیشید که چه می‌شد اگر کودکان و نوجوانان نیز می‌توانستند این کتاب را مطالعه و درک کنند؛ بنابراین تصمیم گرفت این کتاب را ساده‌نویسی کند و به همین ترتیب، نخستین جلد از مجموعه کتاب‌های قصه های خوب برای بچه های خوب توسط این نویسنده‌ی خوش‌ذوق شکل گرفت. او این کتاب را شب‌ها در اتاق کوچک خود می‌نوشت و در ابتدا گمان می‌کرد استقبال چندانی از آن صورت نگیرد
در خاطرات خود مهدی استاد آذریزدی، این‌گونه عنوان شده که اولین جلد قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب توسط ناشران متعددی رد شد. با این حال، او ناامید نشد و تصمیم گرفت تا آخرین لحظه برای چاپ این کتاب تلاش کند؛ بنابراین کتاب را نزد انتشارات امیرکبیر برد تا شاید این انتشارات بپذیرد که کتاب او را به چاپ برساند. در نهایت انتشارات امیرکبیر حاضر به چاپ نخستین جلد این مجموعه شد و از آن به بعد بود که استاد آذریزدی مصمم شد سایر جلدهای این مجموعه را نیز با قلمی ساده و روان برای کودکان بنگارد.
اگرچه اولین جلد این مجموعه در ابتدا مورد استقبال ناشران قرار نگرفت، با این حال آذریزدی موفق شد برای قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب، در سال ۱۳۴۲ جایزه‌ی یونسکو را از آن خود کند.
در این کتاب ما تنها با یک داستان روبه رو نیستم که خوانده شود و همین خوانده شدن ملاک این کتاب باشد ،بلکه سبک و سیاق و داستان هایی که در این کتاب آمده اخلاقی و پند آموز بوده. بچه ها میتوانند با خواندن آن راه رو رسمی برای زندگی خود داشته باشند.
جذابیت و نوع آموزه های این کتاب را میتوان از زبان شیوای مقام معظم رهبری در رابطه با ستایش این اثر خارق العاده فهمید که
می فرمایند :
((من خودم را از جهت رسیدگی به فرزندانم، بخشی مدیون آقای آذریزدی و کتاب این مرد می‌دانم… در سطح شعاع ارتباطات فامیلی و دوستانه، هرجا دستم رسید و فرزندی داشتند که مناسب بود با این قضیه، این کتاب ایشان را معرفی کردم.
15/10/1386))
کتاب قصه های خوب برای بچه ها خوب تا کنون به زبان های گوناگونی همچون اسپانیایی، ارمنی ،چینی و روسی ترجمه شده است.
که بیش از 61 بار تجدید چاپ شده است که این خود نشان دهنده تاثیر گذاری و پر محتوی بودن این کتاب در عرصه بین المللی است.
استاد آذریزدی در کتاب قصه های خوب برای بچه ها خوب داستان های کهن ایرانی را با زبان کودکانه بازنویسی کرده است.
این کتاب در هشت جلد با عنوان های :
۱ – قصه‌های کلیله و دمنه
۲ – قصه‌های مرزبان نامه
۳ – قصه‌های سندبادنامه و قابوسنامه
۴ – قصه‌های مثنوی
۵ – قصه‌های قرآن
۶ – قصه‌های شیخ عطار
۷ – قصه‌های گلستان و ملستان
۸ – قصه‌های چهارده معصوم
توسط انتشارات امیر کبیر به چاپ رسیده.
تاکنون؛ قریب به 90 چاپ با تیراژ بالای هزار نسخه برای هر چاپ در بازار کتاب در دسترس عموم قرار گرفته است .
سایر آثار استاد مهدی آذریزدی
مجموعه‌ی قصه های خوب برای بچه های خوب که در قالب نثر نگاشته شده به عنوان مشهورترین اثر مهدی آذریزدی شناخته می‌شود، با این حال این نویسنده آثار مهم دیگری را نیز در دل تاریخ ادبیات حوزه‌ی کودک ماندگار کرده است.
استاد آذر یزدی طی حیات خود بیش از سی جلد کتاب را چاپ و منتشر کرد که از میان این آثار به غیر از مجموعه‌ی هشت‌جلدی قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب و مجموعه‌ی ده جلدی قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن، میتوان به مثنوی بچه‌ی خوب، شعر قند و عسل، خاله گوهر، گربه‌ی تنبل، گربه‌ی ناقلا، دستور طباخی و خانه داری (که به عربی نیز ترجمه شده است)، خودآموز عکاسی، خودآموز شطرنج، لبخند، قصه‌های ساده، یاد عاشورا، چهل حدیث، قصه‌های پیامبران، تصحیح مثنوی معنوی مولوی و عاشق کتاب و بخاری کاغذی اشاره کرد که اکثر این آثار بسیار مورد استقبال واقع شده و بارها تجدید چاپ شده‌اند.
قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن
مجموعه‌ی قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن نیز مانند قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب، از آثار منثور استاد مهدی آذریزدی است. این مجموعه کتاب شامل ۱۰ جلد کتاب خواندنی به نامهای خیر و شر، حق و ناحق، ده حکایت، بچه‌ی آدم، پنج افسانه، مرد و نامرد، قصه‌ها و مثل‌ها، هشت بهشت، بافنده‌ی داننده و اصل موضوع است.
شعر قند و عسل
کتاب قند و عسل یکی از آثار مهدی آذر یزدی است که در قالب نظم نگاشته شده و اولین بار در سال ۱۳۴۵ به چاپ رسیده است. آذر یزدی در این کتاب، به شیوه‌ی تمثیلی از زبان حیواناتی مانند پشه، زنبور عسل و گاو برای کودکان شعر سروده است. در قسمت پایانی این کتاب نیز فصلی درباره‌ی شعر نو و کهن وجود دارد. محمدعلی جمال‌زاده، پدر داستان کوتاه فارسی نیز درباره‌ی این منظومه، نامهای نوشته که در انتهای کتاب، ضمیمه‌ی آن شده است
گربه‌ی ناقلا و گربه‌ی تنبل
گربه‌ی ناقلا و گربه‌ی تنبل دو مورد از آثار استاد مهدی آذریزدی هستند که بر خلاف مجموعه‌های قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب و قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن، سال‌هاست تجدید چاپ نشده‌اند و چه بسا بسیاری از افراد حتی از وجود این دو اثر بی‌اطلاع باشند. گربه‌ی ناقلا، به بیان خود نویسنده، ترجمه‌ای است که در مجموعه‌ی خواندنی‌های کودکان به زبان انگلیسی منتشر شده است و او این کتاب را که اوراق آن پراکنده شده بود، از یک دست‌فروش می‌خرد و با بریدن عکس‌ها و بازنویسی داستان به فارسی، گربه‌ی ناقلا را به شکل یک کتاب منسجم درمی‌آورد. گربه‌ی تنبل نیز داستانی از همین مجموعه است که به قول خود نویسنده، بیشتر از گربه‌ی ناقلا در آن دخل و تصرف شده است.
عاشق کتاب و بخاری کاغذی
کتاب عاشق کتاب و بخاری کاغذی، گفتارهایی از استاد مهدی آذریزدی است.
این کتاب شامل مجموعه‌ای از مقالات این نویسنده است که در سال‌های ۱۳۷۴ و ۱۳۷۵ در ماهنامه‌ی جهان کتاب تحت عنوان خاطرات کتابی منتشر شده است. آذریزدی در این کتاب، خاطرات مرتبط خود را کتاب و کتاب‌خوانی، دوران نویسندگی و کار در انتشارات و کتابفروشی بازگو کرده است. از عناوین گفتارهای این کتاب میتوان به بیل زدن باغچه‌ی کتاب، مشکل کتابفروشی، کتاب، کتاب تقلبی، بخاری کاغذی و دلهره‌های نویسندگان اشاره کرد.
آثار ناتمام مهدی آذریزدی
آذریزدی پیش از فوت مشغول نوشتن چندین کتاب دیگر نیز بود؛ اما در سال‌های پایانی عمر خود، ترجیح داد به جای اتمام این کتاب‌ها، به مطالعه‌ی ناخوانده‌ها بپردازد. این کتاب‌ها عبارت‌اند از: جلدهای نهم و دهم قصه های خوب برای بچه های خوب ، فرهنگ یزدی، مکتب‌خانه و جنگل مولا.
من مهدی آذریزدی هستم
نویسنده: هادی حکیمیان
من مهدی آذریزدی هستم، رمانی نوشته‌ی هادی حکیمیان است. هادی حکیمیان در این اثر، داستانی درباره دو نوجوان روایت می‌کند که به چاپ کتاب با اسامی مستعار مشغول اند و به همین علت به زندان می‌افتند. حکیمیان پای مهدی آذریزدی را به این داستان باز می‌کند و او را فرشته‌ی نجات این نوجوان‌ها می‌کند. در این رمان، ضمن خواندن روایتی جذاب و هیجان‌انگیز، با آذریزدی بیش از پیش آشنا می‌شوید
روز ملی ادبیات کودک و نوجوان
مهدی آذریزدی در بامداد پنجشنبه ۱۸ تیرماه ۱۳۸۸، یعنی زمانی که هشتادوهشت سال داشت، بر اثر بیماری ریوی که مدتی بود با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کرد، در بیمارستان آتیه‌ی تهران درگذشت و در ۲۱ تیرماه پس از تشییع در مسجد حزیره، در حسینیه‌ی خرمشاه یزد در نزدیکی محل سکونتش به خاک سپرده شد. پس از درگذشت این نویسنده، حوزه‌ی هنری استان یزد با همکاری اداره‌ی پست، تمبری را برای یادبود او چاپ کرد.
در سال ۱۳۹۱، یعنی سه سال پس از درگذشت مهدی آذریزدی، شورای عالی انقلاب فرهنگی به پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی و به سبب تاثیر شگرف مهدی آذریزدی بر ادبیات کودک و نوجوان و آثار ارزشمند این نویسنده، سالروز درگذشت این نویسنده، یعنی ۱۸ تیرماه را در تقویم رسمی کشور به عنوان روز ملی ادبیات کودک و نوجوان نام‌گذاری کرد. روز ملی ادبیات کودک و نوجوان فرصت مناسبی جهت آشنا کردن کودکان با کتاب و بهانه‌ای برای ترویج کتاب‌خوانی در زندگی کودکان و نوجوانان محسوب می‌شود.
ثبت روز ملی ادبیات کودک و نوجوان در تقویم رسمی کشور، نشان دهنده‌ی اهمیت هویت فردی و اجتماعی کودکان و نوجوانان این مرز وبوم به عنوان مخاطبانی مهم در حوزه‌ی ادبیات است که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز از زمان شکل‌گیری، به شکل‌های مختلف سعی بر اثبات این موضوع داشته است. اهمیت دادن به آثاری که در حوزه‌ی ادبیات کودکان و نوجوانان خلق می‌شوند، موجب می‌شود این گروه‌های سنی از آثاری خواندنی بهره‌مند شوند که در شکل‌گیری شخصیت آن‌ها گامی مهم و اثرگذار محسوب می‌شود..