شناخت از دیدگاه فطرت

کتاب شناخت از دیدگاه فطرت مجموعه‌درس‌هاى شهید آیت‌االله دکتر بهشتى است که در تابستان سال ۱۳۵۹ با عنوان «شناخت» در کلاس‌هاى واحد دانشجویى حزب جمهورى اسلامى تدریس شده است. چالشى که در آن سال‌ها توسط اندیشه‌هاى مارکسیستى در اذهان مبارزان و فعالان پدید آمده بود و این شاخهٔ تفکر غربى را به عنوان تنها ایدئولوژى علمى معرفى می‌کرد، دکتر بهشتى را بر آن داشت که موضع تفکر اسلامى را در قبال آن روشن و منقح سازند و اعضاى حزب جمهورى را به سلاح منطق و معرفت در برابر گروه‌هاى سیاسى که بر ایدئولوژى مارکسیستى یا شبه‌مارکسیستى تکیه زده بودند مجهز کنند تا توانایى برخوردى منطقى و مستدل داشته باشند.
آیت الله دکتر بهشتى تلاش بر آن دارد که به زبانی ساده و قابل فهم برای افرادی که احیانا دارای سابقه مطالعات فلسفی نیستند به طور فشرده به بحث بپردازند.
رهیافت برگزیده در این کتاب شیوهٔ بحث فلسفى به‌دور از پیچیدگی‌هایى است که تنها اهل فن به آن آگاهى دارند. موضوع بحث‌هاى مطرح‌شده معطوف به یکى از گونه‌هاى ارتباط انسان با محیط زندگی‌اش، یعنى رابطهٔ آگاهى و شناخت است. این رابطهٔ آگاهانه میان انسان و خویشتن او نیز برقرار است که آن را خودآگاهى می‌نامیم.
اهمیت طرح مبحث شناخت، حتى در زمانهٔ ما که دیگر نام و نشانى از اندیشه‌هاى مادى و مارکسیستى در جامعهٔ ما نمانده، با توجه به انسان‌شناسى دکتر بهشتى روشن‌تر می‌شود. از دیدگاه ایشان، وجه تمایز انسان از دیگر موجودات، آزادى اوست و این آزادى در انتخابگرى وى تبلور می‌یابد. ازهمین‌رو، شناخت و آگاهى انسان مقدمه‌اى لازم براى انتخاب آگاهانه‌اش است و بحث دربارهٔ شناخت که اساساً موضوعى است مربوط به حوزهٔ معرفت‌شناسى، ضرورتى انکارناپذیر می‌یابد.